Χάουαρντ Ζιν (1922-2010)

 

Ο ιστορικός και ακτιβιστής του αμερικάνικου κινήματος, Χάουαρντ Ζιν, έφυγε από τη ζωή την Τετάρτη 27 Γενάρη. Αναδημοσιεύουμε μια συνέντευξη που έδωσε τον Ιούνη του 2007, στην Τζούντιθ Ορ, στο περιοδικό Socialist Review του Λονδίνου.

Να σε πάω στις μνήμες της παιδικής σου ηλικίας στο Μπρούκλιν;

Ηταν τη δεκαετία του ΄30 στη διάρκεια της Μεγάλης Υφεσης. Ο πατέρας μου και η μητέρα μου ήταν εβραίοι μετανάστες από την Ανατολική Ευρώπη. Ο πατέρας μου ήταν από την Αυστρο-ουγγρική Αυτοκρατορία και η μητέρα μου από τη Σιβηρία. Ηρθαν στις ΗΠΑ και δούλεψαν σε εργοστάσια, γνωρίστηκαν και παντρεύτηκαν.

Στη δεκατία του ΄30, καθώς μεγάλωνα, αλλάζαμε διαρκώς σπίτια, διότι δεν είχαμε να πληρώσουμε το νοίκι και έτσι έπρεπε να μετακομίζουμε. Ο πατέρας μου δούλευε σερβιτόρος και η μητέρα μου έπρεπε να μεγαλώνει τους τέσσερις γιους της. Οι ζωές μας ήταν κυρίως στους δρόμους, γιατί το σπίτι δεν ήταν και τόσο ευχάριστο μέρος.

Πολύ συχνά ζούσαμε σε αυτό που λεγόταν «σπίτι με κρύο νερό» όπου δεν υπήρχε παροχή ζεστού νερού και συχνά έπρεπε να παράγεις θέρμανση μόνος σου. Εμοιαζε με τις σημερινές χώρες του Τρίτου Κόσμου. Ετσι μεγάλωσα με μια αίσθηση για το τι σημαίνει φτώχεια και εργατογειτονιές. Είδα οικογένειες να τους κάνουν έξωση και να πετάνε τα πράγματά τους στο δρόμο.

Μία από τις πιο παλιές αναμνήσεις μου είναι από μια οικογένεια με όλα τα υπάρχοντά τους στο δρόμο και τη γυναίκα να κλαίει με λυγμούς, όταν ξαφνικά έφτασαν κάποιοι Κομμουνιστές και έβαλαν ξανά όλα τα έπιπλα μέσα στο διαμέρισμα από όπου τους είχαν πετάξει έξω. Ηταν μια πράξη πολιτικής ανυπακοής και μαχητικότητας που μου έδωσε μια συγκεκριμένη αντίληψη για το τι ήταν αυτοί οι ριζοσπάστες, όταν ήταν καλοί άνθρωποι.

Στο έργο σου έχει κεντρική θέση η σημασία της κοινωνικής τάξης. Μοιάζει απίστευτο το γεγονός ότι κάτι τόσο προφανές χρειάζεται να διατυπώνεται ξανά και ξανά.

Η ιδέα της κοινωνικής τάξης στις ΗΠΑ παραμένει σπάνιο θέμα συζήτησης. Οι Αμερικανοί έχουν διαπαιδαγωγηθεί τόσο επίμονα με την ιδέα ότι είμαστε όλοι μια μεγάλη ευτυχισμένη οικογένεια. Η φτώχεια είναι κάτι που αφορά άλλους. Απανωτές έρευνες έχουν δείξει ότι οι περισσότεροι Αμερικανοί θεωρούν ότι ανήκουν στη «μεσαία τάξη». Δεν θέλουν να παραδεχθούν ότι ανήκουν στην εργατική τάξη.

Τα πάντα στην κουλτούρα μας προσπαθούν να μας πείσουν ότι όλοι έχουμε κοινά συμφέροντα. Υπάρχει αυτή η γλώσσα περί εθνικού συμφέροντος, εθνικής άμυνας, εθνικής ασφάλειας, η προσποίηση ότι έχουμε όλοι τα ίδια συμφέροντα και ότι άμυνα σημαίνει άμυνα για όλους.

Συνεπώς, η αντίληψη της κοινωνικής τάξης υποτάσσεται στην κουλτούρα μέσω αυτού του λεξιλογίου. Οι ταινίες και τα σήριαλ που αποτυπώνουν πώς ζει ο κόσμος, πολύ σπάνια δείχνουν με ζωντανό τρόπο ότι υπάρχουν αυτά τα διαφορετικά ταξικά συμφέροντα.

Εγινες εθελοντής για να πολεμήσεις στον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο. Πες μου για το πώς άλλαξαν οι ιδέες σου σχετικά με τη φύση εκείνης της σύγκρουσης.

Κατατάχθηκα με ενθουσιασμό στην αεροπορία και έγινα πιλότος βομβαρδιστικού. Οι πτήσεις μου ξεκινούσαν από την Αγγλία, σε μία από τις πολλές αεροπορικές βάσεις της Ιστ Ανγκλια.

 Πίστευα ότι ήταν ένας πόλεμος ενάντια στο φασισμό. Εμοιαζε ξεκάθαρο: εξάλλου ο εχθρός ήταν ο Χίτλερ, ο εχθρός ήταν ο Μουσολίνι, ο εχθρός ήταν ο φασισμός και τι θα μπορούσε να είναι πιο προφανές και ολοκάθαρο από το ότι επρόκειτο για έναν δίκαιο πόλεμο. Δεν ήταν παρά στο τέλος του πολέμου που άρχισα να ξανασκέφτομαι ολόκληρο το ζήτημα εκείνου του καλού πολέμου, του δίκαιου πολέμου. Συνειδητοποίησα ότι στη διάρκεια του πολέμου παρασύρθηκα από ένα είδος ψυχολογίας που νομίζω παρασύρει συνήθως τους στρατιώτες. Είναι αυτή η απλουστευτική αντίληψη ότι εσύ είσαι στην καλή πλευρά και οι άλλοι είναι στην κακή πλευρά και αφού είσαι στην καλή πλευρά, ό,τι και να κάνεις είναι εντάξει. Φαντάζομαι ότι αυτό είναι κομμάτι της ψυχολογίας του Αμπού Γράιμπ, των βασανιστηρίων και του βομβαρδισμού αμάχων. Εμείς είμαστε οι καλοί και οι άλλοι είναι οι κακοί.

Αυτά τα κατάλαβα μόνο στο τέλος του πολέμου και νομίζω ότι η αλλαγή έγινε μέσα από το διάβασμα σχετικά με τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι, και διαβάζοντας το βιβλίο Χιροσίμα του Τζον Χέρσεϊ και τις συνεντεύξεις του με τους επιζώντες.

Για πρώτη φορά, παρόλο που είχα ρίξει βόμβες στην Ευρώπη, συνειδητοποίησα τι σημαίνει για τους ανθρώπους να δέχονται βομβαρδισμό, γιατί όταν ρίχνεις βόμβες όπως εγώ από τα 30 χιλιάδες πόδια δεν βλέπεις ανθρώπους, δεν ακούς κραυγές, δεν βλέπεις κομμένα χέρια και πόδια ούτε παιδιά να υποφέρουν. Βρίσκεσαι αποστειρωμένος.

Με τρομοκράτησε η συνειδητοποίηση του τι έκανα, τι κάναμε όλοι μας. Ρίχναμε βόμβες σε αθώους ανθρώπους, αδιακρίτως, και σκοτώσαμε πάρα πολύ κόσμο. Ξαφνικά άρχισα να ξανασκέφτομαι ολόκληρη την αντίληψη περί καλού πολέμου.

Ακόμη κι αν έχεις δίκιο ότι ο εχθρός είναι κακός, αυτό από μόνο του δεν σημαίνει ότι εσύ είσαι καλός.

Αρχισα να σκέφτομαι ότι ο πόλεμος, οποιοσδήποτε πόλεμος, ακόμη και ένας πόλεμος κατά ενός τυράννου όπως ο Χίτλερ ή ο Σαντάμ Χουσεϊν, οποιοσδήποτε καλός σκοπός να χρησιμοποιείται ως περιτύλιγμα για να το δικαιολογήσει, περιλαμβάνει  την αδιάκριτη δολοφονία μεγάλου αριθμού ανθρώπων. Αρα, πρέπει να αποφεύγουμε κάθε πόλεμο. Ο ίδιος ο πόλεμος πρέπει να είναι παράνομος. Χρειάζεται να βρούμε άλλους τρόπους για να αντιμετωπίσουμε τα προβλήματα του πολέμου, άλλους τρόπους να αντιμετωπίσουμε την τυραννία και την επιθετικότητα.

Στη διάρκεια της θητείας σου στην αεροπορία, ήρθες σε επαφή ξανά με Κομμουνιστές. Ποιος πιστεύεις ήταν ο αντίκτυπος του Κομμουνιστικού Κόμματος ΗΠΑ (ΚΚΗΠΑ) στην αμερικανική πολιτική;

Αυτό που είναι ενδιαφέρον σχετικά με το ΚΚ στις ΗΠΑ είναι ότι είχε μια πολύ αφελή αντίληψη για τη Σοβιετική Ενωση, η οποία ήταν τόσο μακριά και έτσι μπορούσες να αναπαράγεις μύθους για την ένδοξη σοσιαλιστική κοινωνία που χτιζόταν εκεί.

Όταν είχες αποφασίσει ότι επρόκειτο για μια σοσιαλιστική κοινωνία, όλα τα θεωρούσες εντάξει και δικαιολογημένα, κάπως σαν τους πολέμους. Ακόμη και όταν άκουγες για τους μεγάλους διωγμούς, για παράδειγμα.

Τα μέλη του ΚΚΗΠΑ τάσσονταν αυτόματα με οτιδήποτε σήμαινε αποδοχή της Σοβιετικής Ενωσης, χωρίς να το πολυσκέφτονται. Αυτό ήταν το αρνητικό κομμάτι του ΚΚΗΠΑ.

Το θετικό κομμάτι του ΚΚΗΠΑ ήταν ότι βρισκόταν στην πρώτη γραμμή για την οργάνωση των εργατών, του εργατικού κινήματος και της συνδικαλιστικής ομοσπονδίας CIO στη δεκαετία του ΄30. Ηταν στην πρώτη γραμμή στην πάλη κατά του ρατσισμού και για την υπεράσπιση των «Σκότσμπορο Μπόιζ» [σ.σ : Υπόθεση του 1931, όταν εννέα μαύροι συνελήφθησαν και καταδικάστηκαν σε θάνατο για βιασμό, από δικαστήριο του ρατσιστικού Νότου, χωρίς να έχουν ουσιαστικό δικαίωμα υπεράσπισης και με τους ενόρκους να είναι υποχρεωτικά λευκοί]. Γενικά, το ΚΚΗΠΑ έθετε ζητήματα που κανένας άλλος δεν έθετε σχετικά με τις γυναίκες, τους μαύρους, τις κοινωνικές τάξεις και την εκμετάλλευση.

Πολύ συχνά, οι κριτικές στο ΚΚΗΠΑ -και αυτό παραμένει αλήθεια- εστιάζουν στο ότι εκθείαζε τη Σοβιετική Ενωση, αγνοώντας τα πολύ θετικά πράγματα που πρόσφερε το κομμουνιστικό κίνημα στις ΗΠΑ.

Μετακόμισες στο Νότο, ακριβώς πάνω στην περίοδο των αλλαγών που έρχονταν με το Κίνημα Πολιτικών Δικαιωμάτων.  Είχες κάποια αίσθηση πόσο μεγάλης κλίμακας θα ήταν οι αγώνες που θα ακολουθούσαν;

Ηταν το 1956, όταν μαζί με την οικογένειά μου μετακομίσαμε στην Ατλάντα της Τζόρτζια, για να διδάξω στο Κολέγιο Σπέλμαν, ένα κολέγιο για μαύρες γυναίκες. Ηταν ένα χρόνο μετά το κίνημα μποϊκοτάζ των λεωφορείων στο Μοντγκόμερι, το 1955. Το 1956 τα πράγματα έμοιαζαν ξανά ήσυχα, όμως ξαναυπήρξαν αναταραχές στο Νότο και άρχισαν μικρές δράσεις. Ηδη υπήρχε ένα είδος ξυπνήματος της συνείδησης το οποίο όμως δεν είχε ξεσπάσει σε τέτοιο βαθμό όπως με τις τεράστιες διαδηλώσεις στις αρχές της δεκαετίας του ΄60.

Μπόρεσα να το δω και να το βιώσω στην Ατλάντα το 1957-8 όταν οι φοιτητές μου άρχισαν σιγά-σιγά να κινούνται στην πόλη της Ατλάντα και να τα βάζουν με μικρά προπύργια ρατσιστικών διαχωρισμών.

Βάλαμε ως στόχο μας να καταργήσουμε τους ρατσιστικούς διαχωρισμούς στη δημόσια βιβλιοθήκη της Ατλάντα. Ηταν δημόσια βιβλιοθήκη αλλά δεχόταν μόνο λευκούς. Ετσι, οι φοιτητές μου άρχισαν μια εκστρατεία για να ντροπιάσουν τους βιβλιοθηκάριους. Πήγαιναν και ζητούσαν τίτλους όπως: το «Δοκίμιο Περί Ανθρώπινης Κατανόησης» του Τζον Λοκ. Μετατράπηκε σε μια επιτυχημένη εκστρατεία και η βιβλιοθήκη κατήργησε τους διαχωρισμούς.

Με τέτοιο τρόπο οργανώθηκαν τέτοιες «καταδρομικές επιχειρήσεις» στα τέλη της δεκαετίας του ΄50 που οδήγησαν στα πασίγνωστα «σιτ-ιν»- τις καταλήψεις χώρων στη Βόρεια Καρολίνα της δεκαετίας του ΄60. Ηταν συγκλονιστικό να βλέπεις ένα κίνημα να αναπτύσσεται από μια ελάχιστη αφετηρία και να μετατρέπεται σε ένα πανεθνικό φαινόμενο. Ετσι έγινα και μέρος του κινήματος αλλά και συγγραφέας σχετικά με το κίνημα εκείνα τα χρόνια.

Το βιβλίο σου «Μια Ιστορία του Λαού των Ηνωμένων Πολιτειών» λέει με τόλμη ότι διαλέγει στρατόπεδο. Γιατί θεωρείς ότι είναι σημαντικό για την ιστορία να διαλέγει στρατόπεδο;

Είναι σημαντική παρατήρηση αυτή που κάνεις. Κάθε είδους ιστορία διαλέγει στρατόπεδο, με τη διαφορά ότι στις περισσότερες περιπτώσεις αυτό δεν λέγεται ανοιχτά. Οι ιστορίες που προσποιούνται ότι είναι αντικειμενικές και ουδέτερες, και προσποιούνται ότι δεν παίρνουν θέση, φυσικά και παίρνουν θέση, διότι δεν θέτουν κανένα ζήτημα συνείδησης σχετικά με την κοινωνία. Πρόκειται για επίπεδη ιστορία που δεν προκαλεί κανέναν σε δράση και συνεπώς ενισχύει το κατεστημένο.

Αυτή ο παθητικός και πομπώδης ακαδημαϊσμός που διαλέγει στρατόπεδο αλλά δεν το παραδέχεται είναι αυτό που προσπαθώ να ξεπεράσω. Πιστεύω ότι ο ιστορικός είναι πολίτης, είναι άνθρωπος προτού γίνει ιστορικός. Για μένα το να είμαι ιστορικός αποτελεί μέσο προς ένα σκοπό.

Η ιστορία, από τη φύση της, είναι πάντα μια επιλογή μέσα από έναν τεράστιο όγκο πληροφοριών του παρελθόντος. Το τι διαλέγεις από όλα αυτά τα στοιχεία για να παρουσιάσεις σε ένα βιβλίο ή σε μια διάλεξη φανερώνει ποια είναι η σκοπιά σου.

Κάνοντας επιλογή αναγκαστικά  διαλέγεις στρατόπεδο. Επιλέγεις πράγματα που δεν προκαλούν και είναι ακίνδυνα ή ιστορικά γεγονότα που θα προκαλέσουν τη σκέψη και τη δράση;

Αυτή είναι μια απόφαση που συνειδητοποίησα ότι έπρεπε να πάρω και το έκανα νωρίς στη συγγραφική και ακαδημαϊκή μου καριέρα.

Σήμερα, μια νέα γενιά ακτιβιστών που πολιτικοποιήθηκαν από το αντιπολεμικό κίνημα ανακαλύπτουν βιβλία όπως τα δικά σου, τα οποία προσφέρουν μια εναλλακτική άποψη για τον κόσμο. Ποια ήταν τα βιβλία που διαμόρφωσαν εσένα τον ίδιο;

Από τα βιβλία που με καθόρισαν καθώς μεγάλωνα, σίγουρα μία από τις πρώτες επιρροές ήταν ο Κάρολος Ντίκενς. Οι μισο-μορφωμένοι γονείς μου, αγόραζαν μεγάλους τόμους του Ντίκενς για μένα, χωρίς να ξέρουν ποιος είναι, απλώς γνωρίζοντας ότι μου άρεσαν τα βιβλία.

Ετσι, ο Ντίκενς είχε έντονη επιρροή πάνω μου: η ταξική του συνείδηση, το πώς αποδίδει το αίσθημα να είσαι φτωχός στο Λονδίνο στα μέσα του 19^ου αιώνα. Ταίριαζε τόσο πολύ με τη δική μου ζωή. Επειτα, μεγαλύτερος, άρχισα να διαβάζω Απτον Σινκλερ, τον αμερικανό σοσιαλιστή. Το βιβλίο του, Η ζούγκλα, τελειώνει με μια εξαιρετική περιγραφή για το πώς θα ήταν μια σοσιαλιστική, αναρχική κοινωνία.

Διάβασα τα Σταφύλια της Οργής του Τζον Στάινμπεκ, με τις απίστευτα ζωντανές περιγραφές των ανθρώπων στα νοτιοδυτικά των ΗΠΑ που μεταναστεύουν στην Καλιφόρνια, λόγω της Υφεσης. Πρόκειται για πολύ πολιτικό βιβλίο. Σε μία σκηνή, ένας από τους χαρακτήρες λέει: «Αν ζητάς αύξηση στο μισθό από τα 25 σεντς την ώρα στα 30 σέντς την ώρα, σημαίνει ότι είσαι Κομμουνιστής.»

Διάβασα την αυτοβιογραφία του Λίνκολν Στέφενς, που ήταν ριζοσπάστης δημοσιογράφος των αρχών του 20^ου αιώνα, και την αυτοβιογραφία της Αννα Λουίζ Στρονγκ, μιας αριστερής ανταποκρίτριας ξένων εντύπων. Το διάβασμα ήταν η πιο ισχυρή επιρροή πάνω μου που με οδήγησε στις πολιτικές κατευθύνσεις που κατέληξα.

Όμως δεν έμεινες ποτέ ικανοποιημένος μόνο με το διάβασμα και τη διδασκαλία. Υπήρξες πολιτικά ενεργός σε όλη σου τη ζωή.

Πρέπει να βρω τις ρίζες για αυτό. Οχι όταν ήμουν πέντε χρονών -αυτό είναι πολύ πίσω! Σίγουρα όμως όταν πήγα να δουλέψω σε ένα ναυπηγείο στην ηλικία των 18, εκείνη την περίοδο ήδη διάβαζα ριζοσπαστικά βιβλία. Μαζί με μια χούφτα άλλους νεαρούς συναδέλφους που ένιωθαν όπως κι εγώ, αρχίσαμε να οργανώνουμε τους εργάτες των ναυπηγείων.

Στη συνέχεια, όταν μετακόμισα στο Νότο, συμμετείχα στο κίνημα. Συνεπώς ναι, φαντάζομαι πως αφού από τα 18 μου είμαι ενεργός με το ένα ή το άλλο ζήτημα και αυτό έχει δώσει σημαντική γεύση στη ζωή μου! Την έκανε πολύ πιο ενδιαφέρουσα, με πολύ περισσότερο κόπο σίγουρα, αλλά πολύ πιο ενδιαφέρουσα.

Αν έγραφες μια «ιστορία του Λαού των ΗΠΑ» σήμερα, για ποιο πράγμα θα έγραφες;

Αυτό που σίγουρα θα έκανα θα ήταν να πάω κάτω από το επίπεδο των προέδρων και των Υπουργών Εξωτερικών και όλων αυτών των ανθρώπων που βρίσκεις στα πρωτοσέλιδα και στις τηλεοπτικές οθόνες, αυτών που μοιάζει να μαγεύουν τους δημοσιογράφους μας και τους κάνουν να παρακολουθούν την κάθε μικρο-κίνηση των μέτριων πολιτικών μας.

Θα επικέντρωνα σε αυτά που συμβαίνουν μέσα στην κοινωνία και δεν αναφέρονται στις εφημερίδες.

Θα έγραφα για τις λαμπαδηφορίες που οργανώνονται σε εκατοντάδες πόλεις ανά τις ΗΠΑ, τις αντιπολεμικές λαμπαδηφορίες από ανθρώπους που στέκονται στις γωνιές των δρόμων και για τις κόρνες των αυτοκινήτων που ακούγονται για να επικροτήσουν πικέτες που γράφουν «Γυρίστε τα στρατεύματα πίσω!».

Θα κάλυπτα την ιστορία των άγριων γιαγιάδων, παρόλο που αυτές υπήρξαν πιο επιτυχημένες από πολλούς άλλους στο να κερδίσουν δημοσιότητα, διότι ήταν τόσο πολύχρωμες και ρομαντικές. Πρόκειται για τις γιαγιάδες που προχωράνε σε πράξεις πολιτικής ανυπακοής και τις σέρνουν στα δικαστήρια, όπου στους δικαστές δεν τους πάει η καρδιά να τις στείλουν φυλακή.

Θα κάλυπτα τους φαντάρους που επιστρέφουν από το Ιράκ και δηλώνουν την αντίθεσή τους στον πόλεμο, και τις οικογένειες των φαντάρων.

Θα κάλυπτα τα κινήματα των μεταναστών, τις συγκεντρώσεις που οργανώνονται σε ολόκληρη τη χώρα σε υπεράσπιση των δικαιωμάτων των μεταναστών, τους χώρους ασύλου που δημιουργούνται σε πολλά σημεία της χώρας, όπου οι εκκλησίες ανοίγουν τις πόρτες τους σε μετανάστες που φοβούνται ότι θα συλληφθούν.

Με άλλα λόγια, θα προσπαθούσα να δώσω έμφαση στις πράξεις αντίστασης και ανυπακοής που μένουν αδημοσίευτες από τα μεγάλα ΜΜΕ.

Με ποιον τρόπο πιτστεύεις ότι αλλάζει η στάση απέναντι στον πόλεμο στο Ιράκ;

Νομίζω ότι αν οι στρατιώτες που υπηρετούν στο Ιράκ μπορούσαν να μιλήσουν ανοιχτά και χωρίς να φοβηθούν τη στρατιωτική ατμόσφαιρα, θα εξέφραζαν τη λύπη τους και το θυμό τους για την κατάσταση στην οποία βρίσκονται.

Αρκετοί από αυτούς μίλησαν και έδειξαν ότι υπάρχουν πολλοί περισσότεροι που νιώθουν με τον ίδιο τρόπο.

Είναι πολύ δύσκολο να μιλήσεις ανοιχτά όταν είσαι στο στρατό. Ξέρω, ήμουν κι εγώ στο στρατό, πόσο καταπιεστική μπορεί να είναι αυτή η ατμόσφαιρα συμμόρφωσης και πόσο δύσκολο είναι ακόμη και να διανοηθείς να μην υπακούσεις σε κάποια πολιτική που εφαρμόζεται.

Νομίζω ότι υπάρχει όλο και περισσότερη  απείθεια στο στρατό, όχι τόση όσο στον πόλεμο του Βιετνάμ, αλλά αυξάνεται.

Μόλις χτες, δέχθηκα ένα τηλεφώνημα από έναν Αμερικανό που ζει στον Καναδά και μου είπε για τους όλο και περισσότερους λιποτάκτες του αμερικανικού στρατού που τώρα ζουν εκεί. Ο τελευταίος αριθμός που γνώριζα ήταν 8.000 λιποτάκτες. Τώρα, φανταστείτε αν μπορούσαμε να διηγηθούμε αυτές τις 8.000 ιστορίες λιποταξίας. Ομως, αυτές οι ιστορίες δεν έχουν ειπωθεί και αυτός ο κόσμος εξαφανίστηκε εδώ κι εκεί.

Ορισμένοι από αυτούς είναι στον Καναδά. Κάποιοι κρύβονται στις ΗΠΑ. Αλλοι έχουν πάει σε ξένες χώρες. Όμως, πιστεύω ότι πρόκειται για ένα ογκούμενο φαινόμενο και τελικά αυτό μπορεί να είναι το σημείο ρήξης για την αμερικάνικη κυβέρνηση.

Ένα από τα ζητήματα που έγινε πολύ προφανές είναι ότι όταν έχουμε καταστροφές όπως με τον Τυφώνα Κατρίνα, με τον κόσμο να πεθαίνει λόγω φυσικών καταστροφών, σεισμών ή με τους ανεμοστρόβιλους στα Μεσοδυτικά, ο κόσμος δεν λαμβάνει την βοήθεια που χρειάζεται.

Κι αυτό οφείλεται στο ότι τα ελικόπτερα, το προσωπικό που θα μπορούσε να τους βοηθήσει, η Εθνοφρουρά που συνήθως καλείται να βοηθήσει σε στιγμές κρίσης, βρίσκονται στο Ιράκ και το Αφγανιστάν.

Αυτό γίνεται όλο και πιο ξεκάθαρο και σε κάποιο σημείο -φυσικά ελπίζω να γίνει πολύ σύντομα- αυτή η αυξανόμενη αγανάκτηση  θα οδηγήσει σε στροφή στην αμερικάνικη πολιτική.

Εχεις γράψει ότι «Αν δεν έχεις ιστορία, μπορεί να καταπιεστείς από τη στιγμή». Σε πολλούς μοιάζει ότι οι ΗΠΑ είναι άτρωτες στον κόσμο σήμερα. Τι θα τους έλεγες;

Μια μικρή ιστορική εξέταση θα βοηθούσε. Ας θυμηθούμε ότι μια φαινομενικά πανίσχυρη αμερικάνικη κυβέρνηση σε κάποιο σημείο αναγκάστηκε να παραιτηθεί όταν το κίνημα ενάντια στον πόλεμο του Βιετνάμ έγινε αρκετά μεγάλο. Η, ας δούμε στο Νότο, τον οποίο έλεγχαν εντελώς οι λευκοί ηγέτες, οι οποία όμως αναγκάστηκαν να υποχωρήσουν κάποια στιγμή. Πόσες φορές στην ιστορία, μια στιγμή δεν έμοιαζε ότι θλιβερή, κι όμως τα πράγματα άλλαξαν.

Σκέφτομαι επίσης τη Νότια Αφρική και την Ανατολική Ευρώπη ή τη Λατινική Αμερική, όπου δικτατορίες που έμοιαζαν συμπαγείς, κατέρρευσαν ξαφνικά και αναπάντεχα. Καθεστώτα άλλαξαν όταν υπήρχε συσσώρευση και συσσώρευση οργής, που τελικά ξέσπασε και κάτι έπρεπε να αλλάξει. Συνεπώς, έχω ελπίδα για την αλλαγή ακόμα και μέσα σε αυτήν την ισχυρή χώρα.

 

Διαβάστε βιβλία του Χάουαρντ Ζιν στα ελληνικά:

Η ιστορία του Λαού των Ηνωμένων Πολιτειών, εκδόσεις Αιώρα

Από την Ιστορία στην πράξη, εκδόσεις Αιώρα

Ο Μαρξ στο Σόχο, εκδόσεις Αιώρα

Τρομοκρατία και πόλεμος, εκδόσεις Scripta

Διακηρύξεις ανεξαρτησίας, εκδόσεις Εξάρχεια