Bιβλία για το καλοκαίρι

Οι φετινοί αγώνες ενάντια στις επιθέσεις της κυβέρνησης Καραμανλή που βρήκαν κορύφωση στις απεργίες διαρκείας και τις πανεργατικές για το ασφαλιστικό, έβγαλαν στην επιφάνεια μια μεγάλη ανάγκη. Την ανάγκη για ιδέες που όχι μόνο να αμφισβητούν ένα σύστημα που αδιαφορεί για τις ανάγκες της πλειοψηφίας και εξυπηρετεί τα κέρδη της μειοψηφίας, αλλά και για ιδέες που να δίνουν προοπτική στην προσπάθεια για την ανατροπή του καπιταλισμού και το χτίσιμο μιας άλλης κοινωνίας. Το καλοκαίρι, χρονική περίοδος που πάντα ευνοεί το διάβασμα, μπορεί ο καθένας που συμμετείχε στους παραπάνω αγώνες, να βρει τις απαντήσεις που χρειάζεται. Το Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο είναι ο καλύτερος σταθμός για την αγορά βιβλίων με ιδέες για να αλλάξουμε τον κόσμο!

Mάης ‘68 H προηγούμενη έκρηξη

Τα βιβλία για το ’68 θα είναι σίγουρα πρώτα στις προτιμήσεις αυτό το καλοκαίρι. Το Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο προχώρησε στην επανέκδοση του βιβλίου «Μάης ’68» με κείμενα από τον Κρις Χάρμαν, τη Μαρία Στύλλου και τον Πάνο Γκαργκάνα για να θυμίσει τα γεγονότα του γαλλικού Μάη με τις καταλήψεις των εργοστασίων και τις συνελεύσεις των εργατών, τις φοιτητικές κινητοποιήσεις και τα οδοφράγματα. Στο βιβλίο παρουσιάζονται οι πραγματικές δυνατότητες που είχε το κίνημα να προχωρήσει σε επανάσταση και να νικήσει αλλά και οι πολιτικές απόψεις που κυριάρχησαν στην Αριστερά και οδήγησαν στην οπισθοχώρηση.

Ο γαλλικός Μάης μεταδόθηκε σαν μικρόβιο σε μια σειρά χώρες. Στη νέα έκδοση «1968» ο Τάρικ Αλι και ο Πάκο Ιγκνάσιο Τάιμπο ΙΙ μιλούν για αυτές τις εξεγέρσεις από το Μάη έως τον Οκτώβρη του ’68. Είναι ένα μικρό βιβλιαράκι, μια μπροσούρα που διαβάζεται γρήγορα και εύκολα.

Το βιβλίο «Το Πολυτεχνείο είναι εδώ» από τη Μαρία Στύλλου, τον Λέανδρο Μπόλαρη και τον Πάνο Γκαργκάνα θυμίζει με σύντομο και περιεκτικό τρόπο τον «ελληνικό Μάη» που ανέτρεψε τη χούντα και είχε όλες τις προϋποθέσεις να εξελιχτεί σε μια επανάσταση.

Την ίδια διαδικασία είχε άλλωστε ανακόψει η χούντα λίγα χρόνια νωρίτερα. Τον Ιούλη του 1965 και για 70 μέρες οι εργάτες και η νεολαία κατέλαβαν τους δρόμους της Αθήνας ενάντια στην προσπάθεια του παλατιού να ανατρέψει τη νόμιμα εκλεγμένη κυβέρνηση. Το βιβλίο «Ιουλιανά 1965» από τον Δημήτρη Λιβιεράτο, τον Λέανδρο Μπόλαρη και τη Μαρία Στύλλου περιγράφει μέρα μέρα τις διαδηλώσεις του Ιούλη, τις πολιτικές μάχες που δόθηκαν αλλά και τα λάθη της αριστεράς που δεν στάθηκε στο ύψος των περιστάσεων.

Το κύμα των εξεγέρσεων του ’68 ξεκίνησε στις ΗΠΑ, με τον πόλεμο του Βιετνάμ και το κίνημα που ξέσπασε για το σταμάτημά του. Ο Τζόναθαν Νηλ στο βιβλίο του «Βιετνάμ 1960-1975, ο Αμερικάνικος Πόλεμος» περιγράφει το πώς οδηγήθηκε η χώρα στον πόλεμο, το πώς οι πρώτες μικρές διαδηλώσεις έγιναν διαδηλώσεις εκατομμυρίων, το πώς ο γίγαντας άρχισε να έχει πρόβλημα στο εσωτερικό του. Ο πιο καθοριστικός παράγοντας ήταν η αντίσταση των αμερικανών φαντάρων που πήγαν στο Βιετνάμ για να ανακαλύψουν ότι ο πόλεμος αυτός δεν ήταν δικός τους. Ένα πολύ μεγάλο μέρος του βιβλίου δίνει ακριβώς αυτήν την εικόνα, των φαντάρων που προτίμησαν να στρέψουν τα όπλα ενάντια στους αξιωματικούς τους. Μια πτυχή άγνωστη αλλά τελικά η βασική για το πώς ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός οδηγήθηκε στην ήττα.

Το κίνημα του ’68 στις ΗΠΑ αλλά και η μαζική επανεμφάνιση του αντιπολεμικού κινήματος στην Αμερική σήμερα ενάντια στην κατοχή του Ιράκ, αρχίζει να διαλύει την προπαγάνδα ότι η αντίσταση στον πόλεμο του Βιετνάμ ή το κίνημα των Μαύρων Πανθήρων την ίδια περίοδο ήταν «αναλαμπή» στην κατά τα άλλα βολεμένη και αδιάφορη εργατική τάξη και νεολαία της Αμερικής. Το ενδιαφέρον για την ιστορία της «άλλης Αμερικής», της Αμερικής των από κάτω, δεν περιορίζεται πια στο κίνημα του ’68.

Τρεις πρόσφατες εκδόσεις αποκαλύπτουν αυτή την αλλαγή. Το βιβλίο-κόμικ «Wobblies! Μια εικονογραφημένη ιστορία των Βιομηχανικών Εργατών του Κόσμου» μας γυρίζει στους οργανωμένους και σκληρούς αγώνες της αμερικανικής εργατικής τάξης στις αρχές του 20ου αιώνα. Το βιβλίο «Θάνατος στο Χεϊμάρκετ» του Τζέιμς Γκρην γυρίζει ακόμα πιο πίσω και περιγράφει τις πρώτες απεργιακές κινητοποιήσεις στο βιομηχανικό κέντρο του Σικάγο στα τέλη του 19ου αιώνα, τους σκληρούς αγώνες για την καθιέρωση του 8ωρου, την άγρια καταστολή που δέχτηκαν. Ενώ το βιβλίο «Η ιστορία του λαού των Ηνωμένων Πολιτειών» του Χάουαρντ Ζιν παρουσιάζει από το 1492 μέχρι και σήμερα τους αγώνες όλων των καταπιεσμένων, ινδιάνων και μαύρων, αγροτών, και εργατών, γυναικών και μεταναστών.

Λένα Bερδέ

Oι “κλασσικοί” πάντα επίκαιροι

Οι δύο μπροσούρες του Μαρξιστικού Bιβλιοπωλείου για τον Μαρξ και τον Λένιν, σε μέγεθος τσέπης, αποτελούν την καλύτερη αφετηρία για μια πρώτη γνωριμία με δυο γνωστούς επαναστάτες που αφιέρωσαν τη ζωή και τη σκέψη τους στη μάχη ενάντια στον καπιταλισμό. Ο Μάικ Γκονζάλες που υπογράφει την πρώτη με τίτλο «Μαρξ - ένας επαναστατικός οδηγός», πετυχαίνει μέσα σε λίγες σελίδες να δώσει μια περιεκτική εικόνα για τη ζωή και το έργο του Μαρξ.

Εχοντας κάποιος διαβάσει το εισαγωγικό αυτό βιβλιαράκι, είναι σίγουρο ότι θα αναρωτηθεί γιατί δεν προνόησε να προμηθευτεί κάποια περισσότερα βιβλία. Συνδυάστε, λοιπόν, τη μπροσούρα με τις «Επαναστατικές ιδέες του Μαρξ» από τον Αλεξ Καλλίνικος, αλλά και τα βιβλία που έγραψε ο ίδιος ο Μαρξ. Όπως το πασίγνωστο «Κομμουνιστικό Μανιφέστο», το βιβλίο «Οι ταξικοί αγώνες στη Γαλλία 1848-1850» με κέντρο την επανάσταση του Ιούνη του 1848 στο Παρίσι, αλλά και το «Ο εμφύλιος πόλεμος στη Γαλλία» που γράφτηκε λίγα χρόνια αργότερα, όταν οι εργάτες του Παρισιού έπαιρναν την εξουσία και ανακήρυσσαν την Παρισινή Κομμούνα, δίνοντας παγκόσμια το παράδειγμα για το πώς μπορούν οι καταπιεσμένοι να κυβερνήσουν.

Αντίστοιχα, η μπροσούρα «Λένιν - ένας επαναστατικός οδηγός» από τον Ιαν Μπέρτσαλ είναι η απαραίτητη εισαγωγή για τις ιδέες και δράση του ηγέτη των Μπολσεβίκων πριν, κατά τη διάρκεια και μετά τη νίκη της Pώσικης Eπανάστασης. Επειδή ακριβώς η μπροσούρα δίνει έμφαση στις αναλύσεις του Λένιν για τον ιμπεριαλισμό, το κράτος, το ρόλο της επαναστατικής εφημερίδας, τη σημασία της οργάνωσης του κόμματος, ανοίγει την όρεξη για όλα τα γραπτά του Λένιν.

Ο καλύτερος συνδυασμός με την μπροσούρα είναι το «Κράτος και Επανάσταση» με την ανάλυση του Λένιν για το αστικό κράτος, «Οι θέσεις του Απρίλη» όπου το σύνθημα «όλη η εξουσία στα Σοβιέτ» μπαίνει τόσο επιτακτικά από τους πρώτους κιόλας μήνες της επανάστασης, αλλά και το «Αριστερισμός-παιδική αρρώστια του κομμουνισμού» για τα ζητήματα τακτικής και τη στάση των επαναστατών απέναντι στις εκλογές και τα συνδικάτα. Η τρίτομη βιογραφία του Λένιν από τον Τόνι Κλιφ είναι το απαραίτητο συμπλήρωμα για όποιον θέλει μια αναλυτικότερη παρουσίαση για τα πρώτα χρόνια συγκρότησης των Μπολσεβίκων, για τα χρόνια την επανάστασης αλλά και για τις αντεπαναστατικές επιθέσεις που αντιμετώπισε το εργατικό κράτος από τα πρώτα του βήματα.

Ενας ακόμα επαναστάτης που σημάδεψε με τα γραπτά και τη δράση του τη Ρώσικη Επανάσταση ήταν ο Λέον Τρότσκι. Το δίτομο έργο του «Ιστορία της Ρώσικης Επανάστασης» μοιάζει και είναι μεγάλο. Πέρα, όμως, από το γεγονός ότι είναι η καλύτερη περιγραφή και ανάλυση της επανάστασης, η τρόπος γραφής κερδίζει και «κρατά» τον αναγνώστη αμέσως. Τα πιο πολλά βιβλία του Τρότσκι έχουν αυτό το χαρακτηριστικό. «Τα διδάγματα του Οκτώβρη» που έγραψε το 1924 για να εξηγήσει τις αιτίες της ήττας της Γερμανικής Eπανάσταση (που φέτος είναι η επέτειος των 90 χρόνων της) ή η «Προδομένη Επανάσταση» όταν πια η σταλινική γραφειοκρατία είχε πάρει το πάνω χέρι στη Ρωσία, είναι το ίδιο συναρπαστικά βιβλία.

Ακόμα και όταν η αντεπανάσταση του Στάλιν είχε ολοκληρωθεί, η θεωρητική προσφορά του Τρότσκι στις μάχες που άνοιγαν σε όλο τον κόσμο ήταν μεγάλη. Το βιβλίο -με συλλογή κειμένων του- «Η πάλη ενάντια στο φασισμό στη Γερμανία» είναι μοναδικό από αυτή την άποψη καθώς όχι μόνο διαβάζουμε με τον πιο προφανή και κατανοητό τρόπο το πώς θα μπορούσε να ανακοπεί η άνοδος του Χίτλερ αλλά και νιώθουμε την αγωνία του που αυτό δε συνέβη.

Το ερώτημα που κυριαρχεί στις μάχες του σήμερα είναι «Μεταρρύθμιση ή Επανάσταση;». Το ίδιο ερώτημα βασάνιζε τους αγωνιστές έναν αιώνα πριν. Η Ρόζα Λούξεμπουργκ, η επαναστάτρια που έβαλε τη σφραγίδα της στην προσπάθεια να νικήσει η γερμανική επανάσταση του 1918, στο ομώνυμο βιβλίο της απαντά ξεκάθαρα το δεύτερο και μας εξηγεί γιατί. Σημαντικό έργο της που αξίζει επίσης να διαβάσουμε είναι το βιβλίο της «Μαζική απεργία, Κόμμα, Συνδικάτα», μια ανάλυση που σπάει τους τεχνητούς διαχωρισμούς ανάμεσα στους πολιτικούς και τους οικονομικούς αγώνες. Συνολικά για τη ζωή και τη δράση της Ρόζας Λούξεμπουργκ διαβάστε τη βιογραφία της από τον Πάουλ Φρέλιχ.

Ακόμη, το βιβλίο «Αντόνιο Γκράμσι – η ζωή και οι ιδέες ενός επαναστάτη» από τον Κρις Χάρμαν και τον Κρις Μπάμπερυ μας βάζει στο κέντρο της «κόκκινης διετίας» στην Ιταλία το 1919-20 και παρουσιάζει την πορεία του επαναστάτη που κατάφερε, μέσα από τα διδάγματα της ρώσικης επανάστασης, να χαράξει επαναστατική στρατηγική στη Δύση.

Tο βιβλίο του Παντελή Πουλιόπουλου «Δημοκρατική ή Σοσιαλιστική Eπανάσταση στην Eλλάδα;» γραμμένο το 1934, μας δίνει την επαναστατική στρατηγική κόντρα στα ξεπουλήματα των ηγεσιών της ρεφορμιστικής Aριστεράς. Πολύτιμη είναι η μπροσούρα «Tι είναι και γιατί παλεύει το ΣEK;» με κείμενα του Nίκου Λούντου.

Oικονομική κρίση και καπιταλισμός

Το κύμα της ακρίβειας που σαρώνει όλο τον πλανήτη αποτελεί σήμερα το νούμερο ένα πρόβλημα για τους εργαζόμενους. Κυβερνήσεις και καπιταλιστές προσπαθούν να μας πείσουν ότι αυτή η «συμφορά» είναι κάτι σαν φυσικό φαινόμενο, ότι δεν έχει σχέση με την αγορά και τα οικονομικά τους παιχνίδια για περισσότερα κέρδη. Το βιβλίο «Οικονομία του τρελοκομείου, Καπιταλισμός και αγορά σήμερα» από τον Κρις Χάρμαν εξηγεί απλά και κατανοητά τον άναρχο τρόπο με τον οποίο λειτουργεί ο καπιταλισμός με αποτέλεσμα να οδηγείται ξανά και ξανά σε οικονομικές κρίσεις. Το συμπέρασμα είναι ο καπιταλισμός δεν διορθώνεται, αλλά ανατρέπεται.

Το πάγωμα των μισθών και των συντάξεων είναι για τις κυβερνήσεις τα απαραίτητα μέτρα δήθεν για να συγκρατηθεί ο πληθωρισμός και να βγούμε από την κρίση. Το βιβλίο του Μαρξ «Μισθός Τιμή Κέρδος», είναι βασικό για να εξηγήσουμε ότι όλα αυτά δεν είναι παρά προπαγάνδα των αφεντικών για να φορτώσουν την κρίση τους στις πλάτες των εργατών και της νεολαίας.

Το «Κεφάλαιο» του Μαρξ μπορεί να είναι ένα μεγάλο έργο και να θεωρείται άπιαστο στην κατανόησή του, ωστόσο αποτελεί την καλύτερη ανάλυση του πως δουλεύει το καπιταλιστικό σύστημα. Αν το σκέφτεστε, ξεκινήστε με τη νέα έκδοση «Σύνοψη του Kεφαλαίου» από τον Φρήντριχ Ενγκελς, Είναι μια χρήσιμη εισαγωγή καθώς παρουσιάζονται με απλό τρόπο κάποιες από τις θεμελιώδεις έννοιες του Κεφαλαίου.

Επίσης, το βιβλίο «Νεοφιλελευθερισμός Ιστορία και παρόν» του Ντέηβιντ Χάρβεϋ προσπαθεί να εξηγήσει τι είναι ο νεοφιλελευθερισμός που τόσο έχει επικρατήσει στη γλώσσα και την πολιτική των κυβερνήσεων για να μπορούν να νομιμοποιούν τις επιθέσεις τους.

Περιβάλλον

Η καταστροφή του περιβάλλοντος εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής είναι σήμερα το νούμερο ένα πρόβλημα που απειλεί τη ζωή πάνω στον πλανήτη. Εκατομμύρια άνθρωποι ευαισθητοποιούνται και κινητοποιούνται ενάντια στις πολιτικές των κυβερνήσεων και των πολυεθνικών που για τα κέρδη τους δολοφονούν τον αέρα, τη θάλασσα, τα δάση και τους τελευταίους ελεύθερους χώρους στις πόλεις. Το βιβλίο του Πολ ΜακΓκαρ «Παγκοσμιοποίηση και περιβάλλον – γιατί το πράσινο είναι κόκκινο» εξηγεί γιατί η μάχη για τη διάσωση της γης είναι άμεσα συνδεδεμένη με τη μάχη ενάντια στον καπιταλισμό. Το ίδιο υποστηρίζει χρησιμοποιώντας άφθονα στοιχεία και ο Τζον Μπέλαμι Φόστερ στο βιβλίο του «Οικολογία και καπιταλισμός».

Iμπεριαλισμός, Bαλκάνια, M.Aνατολή

Το 2008 είναι χρονιά αμερικάνικων εκλογών, μπορεί όμως να είναι και χρονιά επίθεσης στο Ιράν. Ο αμερικάνικος ιμπεριαλισμός και η κρίση των πολεμικών μετώπων βρίσκονται έτσι κι αλλιώς στην πρώτη γραμμή της συζήτησης. Τα κλασικά εργαλεία για να καταλάβει κανείς τι συμβαίνει είναι ο “Ιμπεριαλισμός-Ανώτατο στάδιο του καπιταλισμού” του Λένιν και το “Παγκόσμια Οικονομία και Ιμπεριαλισμός” του Νικολάι Μπουχάριν. Επειδή όμως ο πλανήτης και οι ανταγωνισμοί έχουν αλλάξει από την εποχή των μεγάλων επαναστατών, είναι απαραίτητος ο επίλογος του Κρις Χάρμαν που συνοδεύει την έκδοση του έργου του Μπουχάριν, από τις εκδόσεις του Μαρξιστικού Βιβλιοπωλείου. Τη σύνδεση ανάμεσα στον ιμπεριαλισμό και τον καπιταλισμό, στις πολεμικές στρατηγικές και τα οικονομικά συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων του πλανήτη σήμερα ερμηνεύει ο Ντέηβιντ Χάρβεϊ στο έργο του “Ο νέος ιμπεριαλισμός”. Το βιβλιαράκι “Παγκοσμιοποίηση και Ιμπεριαλισμός” με κείμενα των Αλεξ Καλλίνικος, Μαρίας Στύλλου και Πάνου Γκαργκάνα είναι μια πιο συμπυκνωμένη παρουσίαση αυτών των επιχειρημάτων γραμμένη λίγα χρόνια νωρίτερα με επίκεντρο την Ελλάδα και τα Βαλκάνια. Προλάβετε επίσης τα τελευταία αντίτυπα του βιβλίου “Ελλάδα-Τουρκία-Κύπρος. Η σύγκρουση των υπο-ιμπεριαλισμών” για μια πιο συγκεκριμένη τοποθέτηση της ελληνο-τουρκικής αντιπαράθεσης στο πλαίσιο του μεγάλου ανταγωνισμού, ένα βιβλίο γραμμένο από τη σκοπιά “Ελληνες και Τούρκοι -Εργάτες ενωμένοι”.

Το βιβλίο του Τάσου Κωστόπουλου “Η απαγορευμένη γλώσσα” αναφέρεται στα μακεδόνικα, τη γλώσσα που μιλούσε ένας στους τρεις κατοίκους της Μακεδονίας πριν τους Βαλκανικούς πολέμους.Το βιβλίο που δεν πρέπει να λείπει από καμία βιβλιοθήκη είναι “Η κρίση στα Βαλκάνια, το Μακεδονικό και η εργατική τάξη”. Ενα βιβλίο που η κυβέρνηση του Μητσοτάκη θέλησε να απαγορεύσει και έστειλε στα δικαστήρια, κυκλοφορεί πλέον σε πέμπτη έκδοση, συμπληρωμένο με τις εξελίξεις από το βομβαρδισμό της Σερβίας το 1999 ως την “ανεξαρτητοποίηση” του Κοσόβου.

“Οι Βαλκανικοί Πόλεμοι 1912-1913” του Λέον Τρότσκι είναι ένα βιβλίο με σύντομα δημοσιογραφικά κείμενα γραμμένα στη γραμμή του πυρός, τόσο γεμάτο διεθνισμό που παραμένει φρέσκο σαν να γράφτηκε χτες ενάντια σε όλους τους εθνικισμούς των Βαλκανίων και τους κάθε λογής προστάτες. Καλογραμμένα και σοβαρά ιστορικά βιβλία για τα Βαλκάνια που κυκλοφόρησαν πρόσφατα είναι η δίτομη Iστορία των Βαλκανίων της Μπάρμπαρα Τζέλαβιτς και “Τα Βαλκάνια από το 1453 και μετά” του Λευτέρη Σταυριανού. Για την Μικρασιατική Εκστρατεία, το βιβλίο του Τάσου Κωστόπουλου “Πόλεμος και Εθνοκάθαρση”, εντάσσει την ελληνική ήττα του '22 στο συνολικό πλαίσιο της εξόρμησης του ελληνικού καπιταλισμού στη δεκαετία 1912-1922. Ο Νίκος Ψυρούκης, που αυτές τις μέρες κλείνουν πέντε χρόνια από το θάνατό του, έχει γράψει την καλύτερη συμπυκνωμένη ιστορία του πολέμου της Μικράς Ασίας 1918-1922 Ιδιαίτερη συνεισφορά ενάντια στον εθνικισμό είναι και το βιβλίο του Γιώργου Μαργαρίτη “Ανεπιθύμητοι Συμπατριώτες” για τους διωγμούς κατά των Τσάμηδων και των Εβραίων στην Ελλάδα.

Καθώς κλείνουν φέτος 60 χρόνια από την “Νάκμπα”, το μαζικό διωγμό και σφαγή των Παλαιστίνιων που συνόδευσε την ίδρυση του κράτους του Ισραήλ, μία από τις καλύτερες επιλογές είναι το βιβλίο “Ιστορία της σύγχρονης Παλαιστίνης” του Ιλάν Παπέ. Πρόκειται για τη σημαντικότερη ιστορία της Παλαιστίνης.

Οι αντιμπεριαλιστικές παραδόσεις της Λατινικής Αμερικής παρουσιάζονται με γλαφυρό τρόπο από τον Εντουάρντο Γκαλεάνο στο βιβλίο “Οι ανοιχτές φλέβες της Λατινικής Αμερικής”. Είναι ένα κλασικό βιβλίο που παρέμενε για πολλά χρόνια εξαντλημένο και ξανακυκλοφόρησε. Και μην ξεχνάτε: από το μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο κυκλοφορούν τα βιβλία “Λίβανος – πώς νίκησε η Αντίσταση”, “Ιράκ – μπορεί να γίνει το Βιετνάμ του Μπους;” που παρουσιάζουν δύο από τα ανοιχτά μέτωπα του πολέμου σήμερα, τις αιτίες και τον τρόπο αντιμετώπισης από την πλευρά του κινήματος που παλεύει ενάντια στον πόλεμο και τον ιμπεριαλισμό.

Nίκος Λούντος

επιστροφή | περιεχόμενα | home