H επικαιρότητα της εξέγερσης του ‘68

Κρις Χάρμαν, Μάκης Καβουριάρης, Τζόρτζ Μάρτιν, Μαρία Στύλλου από την συζήτηση «Μάης ’68- Οι ακτιβιστές του Μάη έχουν το λόγο»

KPIΣ XAPMAN

Λίγο πριν εκλεγεί πέρσι, ο Σαρκοζί, ο πρόεδρος της Γαλλίας, δήλωσε ότι θέλει να καταστρέψει τη μνήμη του 1968. Ο Τόνι Μπλερ είχε πει προηγουμένως ότι οτιδήποτε κακό σήμερα οφείλεται στη δεκαετία του ’60. Αυτό και μόνο είναι αρκετός λόγος για να τιμάμε και να πανηγυρίζουμε για το 1968.

Δεν ήταν μόνο οι φοιτητές. Δεν ήταν «μόνο» μια τεράστια γενική απεργία στη Γαλλία. Και δεν ήταν μόνο το έτος 1968. Ήταν μια ολόκληρη σειρά από αγώνες και εξεγέρσεις που κλονίσανε τον καπιταλισμό για μια δεκαετία.

Όσοι μεγαλώναμε στις δεκαετίες του ’50 και του ’60 υποστήκαμε μια ολόκληρη ιδεολογική εκστρατεία με συντηρητικές ιδέες. Που μας έλεγαν ότι η κοινωνία δεν μπορεί να αλλάξει. Aν ζούσες στη Δύση σου λέγανε ότι αυτό είναι ελευθερία και αν ζούσες στην Ανατολή σου λέγανε ότι αυτό είναι σοσιαλισμός. Το 1968 αντιπροσωπεύει μια ριζική ρήξη με αυτές τις ιδέες.

Ξεκίνησε τον Γενάρη-Φλεβάρη του 1968, όταν οι απελευθερωτικές δυνάμεις στο Βιετνάμ κατάφεραν ένα ισχυρότατο πλήγμα στην αμερικάνικη κατοχή. Σ’ ολόκληρο τον κόσμο, στις τηλεοράσεις, μπορούσε κανείς να δει τη βαρβαρότητα του αμερικάνικου ιμπεριαλισμού αλλά και τη δυνατότητα της αντίστασης.

Ύστερα, όπως είπε και ο Τζορτζ Μάρτιν, ήρθε η δολοφονία του Μάρτιν Λούθερ Κινγκ. Δολοφονήθηκε τη στιγμή που άρχισε να συνδέει τον πόλεμο στο Βιετνάμ, με το χάσμα ανάμεσα στους πλούσιους και τους φτωχούς και τη πάλη για την απελευθέρωση των μαύρων.

Κατόπιν, έγινε η απόπειρα δολοφονίας του Ρούντι Ντούτσκε, του ηγέτη των γερμανών φοιτητών. Οι φοιτητές βγήκαν στους δρόμους σ’ όλη τη Γερμανία, για να διαδηλώσουν ενάντια στις εφημερίδες που είχαν ξεκινήσει μια εκστρατεία μίσους ενάντια στον Ντούτσκε. Αμφισβήτησαν μια άρχουσα τάξη που είχε υποστηρίξει τον φασισμό.

Για όλους εμάς, ακόμα και πριν το Μάη υπήρχε η αίσθηση ότι όλος κόσμος έμπαινε σε τροχιά εξέγερσης. Κάθε φορά που φουντώνει η πάλη ενάντια στη παλιά κοινωνία, οι νέοι άνθρωποι βρίσκονται στη πρώτη γραμμή. Επειδή όσο μεγαλώνεις σε τούτη τη κοινωνία, κουράζεσαι και αρχίζεις να πιστεύεις ότι δεν μπορείς να νικήσεις. Έτσι το 1968 θεωρούταν δεδομένο ότι αν είσαι πάνω από τα 30 δεν μπορείς να παλέψεις. Κάποιοι από εμάς σήμερα δεν το θεωρούμε καθόλου δεδομένο βέβαια.

Και μετά ήρθε ο Μάης που έδειξε ότι η πάλη δεν γίνεται μόνο στον λεγόμενο Τρίτο Κόσμο ή ενάντια στον ρατσισμό στις ΗΠΑ, αλλά αφορά την εργατική τάξη στη καρδιά των βιομηχανικών χωρών. Αυτό ήταν πολύ σημαντικό. Πριν τα γεγονότα του Μάη το κυρίαρχο σύνθημα ήταν «δύναμη των φοιτητών». Μετά τον Μάη έγινε «δύναμη των εργατών». Όχι μόνο η σφιγμένη γροθιά, αλλά η σφιγμένη γροθιά που βγαίνει από τη καμινάδα του εργοστασίου.

Και αυτό το «μήνυμα» δεν τέλειωσε το ’68, συνεχίστηκε μέχρι το τέλος της δεκαετίας του 70. Oχι μόνο στη Δύση αλλά και στο ανατολικό μπλοκ. Το Μάρτη του ’68 βγήκαν στο δρόμο οι φοιτητές της Βαρσοβίας. Τον Ιούνη οι φοιτητές στο Βελιγράδι. Είχαν το ίδιο σύνθημα «Κάτω η κόκκινη αστική τάξη». Η εξέγερση ενάντια στον σταλινισμό στη Πράγα, άνοιγε τη προοπτική να μιλάς για σοσιαλισμό και δημοκρατία.

Τον Αύγουστο του 1968, όταν τα ρώσικα τανκ εισέβαλαν στην Τσεχοσλοβακία την ίδια βδομάδα που η αστυνομία και η Εθνοφρουρά χτυπούσε τους διαδηλωτές στο Σικάγο, το σύνθημα έγινε «Κάτω ο ιμπεριαλισμός, σε Δύση και Ανατολή».

Αργότερα το 1968 στους Ολυμπιακούς του Μεξικού, δεν είχαμε μόνο το χαιρετισμό της μαύρης δύναμης από τους δυο αθλητές, είχαμε και τη σφαγή εκατοντάδων φοιτητών από τη μεξικάνικη αστυνομία. Και τα ΜΜΕ που λέγανε και λένε ότι τα σπορ δεν έχουν σχέση με τη πολιτική, αγνόησαν τη σφαγή.

Το ’68 ήταν η χρονιά πολλών εξεγέρσεων. Όμως, δεν τέλειωσαν τότε. Το πνεύμα του ’68 συνέχισε την επόμενη πενταετία. Το 1969, η εξέγερση των εργατών και των φοιτητών στη Κόρδοβα της Αργεντινής. Στην Ιταλία, το «Καυτό Φθινόπωρο» των εργατικών αγώνων το 1969. 1970, η εκλογική νίκη της «Λαϊκής Ενότητας» στη Χιλή. Την ίδια χρονιά ο Νίξον και ο Κίσινγκερ επεκτείνανε τη βαρβαρότητα του πολέμου στη Καμπότζη και η δολοφονία τεσσάρων φοιτητών στο πανεπιστήμιο του Κεντ στο Οχάϊο προκάλεσε έκρηξη με καταλήψεις όλων των πανεπιστημίων στην Αμερική.

1973 –ο ελληνικός Μάης, με την εξέγερση του Πολυτεχνείου. Το 1974 είχαμε τη πορτογαλική εκδοχή του ’68, με την ανατροπή της 40χρονης φασιστικής δικτατορίας. Το 1975-76 η ισπανική εκδοχή, με την ήττα του φασισμού από ένα τεράστιο κύμα εργατικών αγώνων. Θα μπορούσαμε να φέρουμε εκατοντάδες άλλα παραδείγματα για το πώς το ‘68 γέννησε την εξέγερση και το γενικευμένο αγώνα σε όλο τον κόσμο. Δεν είναι παράξενο, λοιπόν, που Σαρκοζί και ο Μπλερ μισούν το πνεύμα του ’68.

Ο Μάης κατάφερε πολλά πράγματα. Αλλά προφανώς το πνεύμα του ’68 τελικά δεν νίκησε. Επειδή όταν ξεσπάνε τέτοιοι αγώνες οι ιδέες του κόσμου δεν αλλάζουν ταυτόχρονα. Ένα στρώμα πολιτικών και γραφειοκρατών στα συνδικάτα χρησιμοποίησαν τους αγώνες για να ισχυροποιήσουν τη θέση τους στην υπάρχουσα κοινωνία αφήνοντάς την ανέγγιχτη.

Αυτό έγινε φανερό το Mάη του 1968 στη Γαλλία όταν οι συνδικαλιστικές ηγεσίες, το ΣΚ, το ΚΚ, είπαν στον κόσμο γυρίστε στη δουλειά και περιμένετε τις εκλογές. Αυτό έγινε στη Χιλή που η κυβέρνηση της «Λαϊκής Ενότητας» έλεγε στο κόσμο να σταματήσει να παλεύει και να περιμένει τις αλλαγές της κυβέρνησης. Το ίδιο έλεγε και ο Παπανδρέου στην Ελλάδα. Σ’ όλη την Ευρώπη, το 1975 και 1976 αυτές οι ηγεσίες που μιλάγανε για μεταρρύθμιση έκαναν συμφωνίες με τους καπιταλιστές για να σταματήσουνε αυτό το κίνημα.

Όμως, στον καπιταλισμό η ταξική πάλη δεν σταματάει ποτέ. Όταν η δικιά μας πλευρά υποχωρεί, η άλλη πλευρά περνάει στην επίθεση. Η άρχουσα τάξη πήρε την εκδίκησή της για το ’68. Το πραξικόπημα στη Χιλή: δέκα χιλιάδες νεκροί. Το πραξικόπημα στην Αργεντινή: τριάντα χιλιάδες νεκροί. Οι εμφύλιοι στη Κεντρική Αμερική: εκατό χιλιάδες νεκροί. Στην Ευρώπη είχαμε τον θατσερισμό, τον νεοφιλελευθερισμό, δεκάδες χιλιάδες μαχητικούς εργάτες διωγμένους από τα εργοστάσια. Στις ΗΠΑ είχαμε τον Ρηγκανισμό. Έτσι χάθηκαν πολλές κατακτήσεις του ’68.

Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι κάναμε λάθος που παλέψαμε. Έκανε λάθος ο Σπάρτακος επειδή δεν κατάφερε να τερματίσει τη δουλοκτησία; Σήμερα είμαστε σε μια νέα περίοδο. Τα πανεπιστήμια και οι χώροι δουλειάς είναι γεμάτοι από νέους ανθρώπους που δεν έχουν ζήσει τις ήττες των περασμένων δεκαετιών. Αλλά αυτό που είναι σημαντικό είναι να θυμόμαστε τα μαθήματα του ’68. Τότε φωνάζαμε «Παρίσι, Ρώμη, Λονδίνο, Βερολίνο θα παλέψουμε και θα νικήσουμε». Σήμερα πρέπει να λέμε «Αμερική, Ευρώπη, Ασία Αφρική, θα παλέψουμε και θα νικήσουμε» ενάντια στον παγκόσμιο καπιταλισμό. ꆱ

MAKHΣ KABOYPIAPHΣ

Σαν σήμερα, στις 16 Μαϊου έχουμε μια συνέχιση των καταλήψεων στο Παρίσι καταλήψεις στη Ρενό Φλεν και αλλού και τελικά στη Ρενό Μπιγιανκούρ έξω από το Παρίσι, το μεγαλύτερο εργοστάσιο. Οι απεργοί στις 17 Μάη είναι 200.000. Μια μέρα μετά στις 18 το μεσημέρι, είναι 1 εκατομμύριο. Το βράδυ της ίδιας ημέρας 2 εκατομμύρια. Στις 22 Μάη οι απεργοί είναι 4 εκατομμύρια για να φτάσουν τελικά τα 8 και 9 εκατομμύρια. Τόσο ξαφνικό, τόσο γρήγορο, τόσο αναπάντεχο.

Ήταν πράγματι τόσο αναπάντεχο; Νομίζω ότι ο Τζορτζ και ο Κρις εξήγησαν ότι δεν ήταν τόσο αναπάντεχο. Το 1968 δεν είναι ένας χρόνος, είναι μια ολόκληρη περίοδος. Δεν άρχισε το Μάη πρέπει να το δούμε ότι άρχισε από τις αρχές της δεκαετίας του ’60 και πάει πολύ μακριά, φτάνει μέχρι και σήμερα. Θα μπορούσε ποτέ ο Σαρκοζί, μετανάστης δεύτερης γενιάς, να διανοηθεί ότι θα είναι πρόεδρος της Γαλλικής Δημοκρατίας χωρίς το Μάη του ’68 που ήταν ένα τεράστιο κίνημα απελευθέρωσης σε πάρα πολλά επίπεδα, στο κοινωνικό, το πολιτικό, το πολιτιστικό, στις προσωπικές σχέσεις.

Το κίνημα απλώθηκε και στις χώρες του λεγόμενου υπαρκτού σοσιαλισμού και στις δυτικές χώρες που ήταν ακόμα μέσα στην περίοδο των 30 χρόνων της «ένδοξης» περιόδου του καπιταλισμού. Της μεγάλης ανάπτυξης μετά τον πόλεμο, πάνω στη συμφωνία που έγινε ανάμεσα στην εργασία και το κεφάλαιο, την αποδοχή ενός κευνσιανού μοντέλου, του φορντισμού κλπ. Που το κεφάλαιο έκανε πολλές παραχωρήσεις στην εργασία. Γιατί το κεφάλαιο είναι πολύ «γενναιόδωρο» όταν το παίρνει να είναι.

Το 1968 λοιπόν, έφερε αυτό που έλεγε μια αφίσα του Μάη –και το παραφράζω λίγο «Βαρσοβία, Πράγα Παρίσι ο παλιός κόσμος έχει καθίσει».

Λέμε ότι υπήρχε ανάπτυξη αλλά υπήρχαν και πάρα πολλές αντιθέσεις. Εκείνα τα χρόνια για παράδειγμα ο αριθμός των φοιτητών διπλασιάστηκε. Τη χρονιά ’68-’69 υπήρχαν στα γαλλικά πανεπιστήμια 500.000 φοιτητές. Ενώ στις αρχές της δεκαετίας ήταν μόνο 200.000. Η γενιά του «μπέημπι μπουμ», όλα αυτά τα παιδιά που γεννήθηκαν το ’45 με ‘50 μπήκαν στα πανεπιστήμια και στην αγορά εργασίας ακριβώς εκείνη την περίοδο. Είχαμε λοιπόν αλλαγές στη κοινωνική και δημογραφική σύνθεση του πληθυσμού, που διαμορφώνουν κοινωνικές σχέσεις.

Ένα χρόνο ακριβώς πριν τον Μάη του 1968 έγινε μια μεγάλη έρευνα για τις απόψεις αυτής της νεολαίας. Στην ερώτηση αν θέλουν να μειωθεί το όριο ηλικίας για το δικαίωμα ψήφου στις εκλογές το 73% απάντησε όχι. Αυτή η νεολαία όμως ενδιαφερόταν για τα κοινωνικά ζητήματα. Ο πόλεμος του Βιετνάμ, ο επαναστατικός περίπλους του Τσε, τα χίλια τριαντάφυλλα της Πολιτιστικής Επανάστασης της Κίνας, έπαιξαν ρόλο όλα αυτά, το κίνημα στην Αμερική με τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ και το κίνημα ενάντια στο πόλεμο του Βιετνάμ, όλα αυτά πριν τον Μάη τα παρακολουθούσε η νεολαία πολύ στενά.

Όλα αυτά ήταν η κυοφορία που έφερε την ανθοφορία του Μάη και στις ιδέες παντού. Ο Αλτουσέρ, που κράτησε βέβαια μια προβληματική στάση το Μάη αλλά που επηρεάστηκε έντονα από αυτόν, μίλησε για τους ιδεολογικούς μηχανισμούς του κράτους, ο Φουκό που άλλαξε μετέπειτα όλο το σύστημα αναφοράς του….

Και βέβαια ήτανε, για μας τους έλληνες κάτι πολύ σημαντικό, η δικτατορία στην Ελλάδα. Η δικτατορία στην Ελλάδα διέκοψε έναν πρώιμο ελληνικό Μάη γιατί μετά το 114 και το 15%, τα Ιουλιανά είναι ένας πρώιμος ελληνικός Μάης που συνεχίστηκε με την Νομική και μετά το Πολυτεχνείο.

Να αναφερθούμε επίσης στους Ζεγκανγκούρεν, το φοιτητικό κίνημα στην Ιαπωνία, να αναφερθούμε στη Βραζιλία….

Στις 15 Μάρτη ένας πολύ μεγάλος χρονικογράφος της Μοντ έγραφε ότι «Η Γαλλία πλήττει». Η χώρα κοιμάται, έγραφε. Ο Ντε Γκολ έκοβε κορδέλες εγκαινίων σε εκθέσεις χρυσανθέμων. Και ξαφνικά μέσα σε 20 μέρες, σε δυο βδομάδες άλλαξαν όλα.

Η «ιδιαιτερότητα» του Μάη ήταν η μεγάλη συνάντηση του φοιτητικού κινήματος με την εργατική τάξη. Αυτό το πέρασμα της κόκκινης σημαίας από τα χέρια των φοιτητών στα χέρια των εργατών. Όταν ακριβώς σαν σήμερα «έπεφτε» η Μπιγιανκούρ, τότε ξεκίνησε ο «μεγάλος φόβος» για την αστική τάξη. Το φοιτητικό κίνημα συναντιέται με το κίνημα της παραγωγής.

Αυτό είναι που φοβούνται σήμερα ο Σαρκοζί, ο Μπλερ αυτό φοβούνται στις ΗΠΑ. Φοβούνται αυτό το πάντρεμα.

TZOPTZ MAPTIN

«Εξουσία στο λαό»! Από τα κάτω! 1968, τι χρονιά κι αυτή! Ο πόλεμος στο Βιετνάμ, η δολοφονία του δρ Μάρτιν Λούθερ Κινγκ, η χρονιά της φοιτητικής αντίστασης στα πανεπιστήμια, οι Ολυμπιακοί Αγώνες του Μεξικού, η γροθιά της «Μαύρης Δύναμης», τα επεισόδια έξω από το Συνέδριο του Δημοκρατικού Κόμματος στο Σικάγο, οι προεδρικές εκλογές. Η αντικουλτούρα, οι χίπις, τα ναρκωτικά και μια από τις αγαπημένες μου επαναστάσεις –η σεξουαλική.

Και το κόμμα των Μαύρων Πανθήρων. Το 1967 με κάλεσαν να πάω να στο στρατό και να φύγω από το πανεπιστήμιο. Αρνήθηκα και οργανώθηκα στους Μαύρους Πάνθηρες. Οι Μαύροι Πάνθηρες ξεκίνησαν το 1967, σαν μια μικρή ομάδα στο Οκλαντ της Καλιφόρνια. Δεν ήταν μια εθνική οργάνωση αλλά μικρές ομάδες που ξεπηδούσαν στις διάφορες πόλεις των ΗΠΑ. Εντάχθηκα σε ένα πυρήνα 12 ανθρώπων στο Μιλγουόκι του Γουισκόνσιν. Υπήρχε ένα πρόγραμμα 10 σημείων. Πιστεύαμε στη μη-βία αλλά στο δικαίωμα στην αυτοάμυνα, με κάθε πιθανό μέσο.

Πιστεύαμε στο δικαίωμα στη δουλειά, στο δικαίωμα στη κατοικία. Κι αυτό έκανα στα 21 μου. Το 1968 συμμετείχα στην καμπάνια για να εκλεγεί ο πρώτος μαύρος γερουσιαστής στο Μιλγουόκι –και νικήσαμε. Στις αρχές του 1968 σαν Μαύροι Πάνθηρες παίζαμε το ρόλο της φρουράς για τον Μάρτιν Λούθερ Κινγκ καθώς συμμετείχε στη προεδρική καμπάνια των Δημοκρατικών. Αυτό ήταν πολύ σημαντικό για μένα, γιατί το 1965 τον άκουσα από τρία μέτρα απόσταση όταν έκανε την ομιλία του «έχω ένα όνειρο….». Σήμερα, ένα μεγάλο τμήμα της Αμερικής ακόμα ονειρεύεται…

Μια βδομάδα πριν δολοφονηθεί ο Κινγκ, εμείς οι Μαύροι Πάνθηρες σχεδιάζαμε μια ένοπλη κατάληψη της ηλεκτρικής εταιρείας της περιοχής μου με στόχο να κρατήσουμε «όμηρο» το εργοστάσιο απαιτώντας δουλειές για τη κοινότητά μας. Η δολοφονία προκάλεσε τη καταστολή της μαύρης κοινότητας σε όλες τις ΗΠΑ. Ακολούθησε μια ολόκληρη εκστρατεία ενάντια στην οργάνωσή μας με ψεύτικες κατηγορίες για δολοφονίες αστυνομικών.

Πρέπει να αναφερθούμε στους Ολυμπιακούς Αγώνες του 1968. Στον Σμιθ και τον Κάρλος που κερδίσανε το χρυσό και το αργυρό μετάλλιο στα 200 μέτρα. Όταν σήκωσαν τη γροθιά με το μαύρο γάντι, γέμισαν περηφάνια όλη τη μαύρη κοινότητα να σταθούμε ενάντια στην αμερικάνικη σημαία και τον αμερικάνικο εθνικό ύμνο.

Ο πόλεμος στο Βιετνάμ ήταν η μεγαλύτερη ιστορία εκείνα τα χρόνια. Η επίθεση της Τετ στις αρχές του 1968. Η σφαγή στο Μάι Λάι ήταν το πιο σημαντικό γεγονός που πήρε δημοσιότητα. Γιατί έφερε τον πόλεμο πίσω στην Αμερική μέσα από κάθε τηλεόραση σε κάθε σπίτι. Δίδαξε και κινητοποίησε το αντιπολεμικό κίνημα. Στα πανεπιστήμια, το Μπέρκλεϊ, το Κολούμπια, το φοιτητικό κίνημα βγήκε να υπερασπίσει τη μαύρη κοινότητα. Στο Μπέρκλεϊ ήταν για τα πολιτικά δικαιώματα των μαύρων. Στο Κολούμπια της Νέας Υόρκης, ενάντια στην απόφαση να ξεσπιτώσουν τη μαύρη κοινότητα για να κατασκευαστεί ένα στάδιο. Στο 70% των ιδιωτικών πανεπιστημίων και το 40% των δημόσιων, ξέσπασαν εξεγέρσεις και κινητοποιήσεις.

Προσωπικά, το σημαντικότερο γεγονός για εμένα και τους φίλους μου ήταν το Συνέδριο των Δημοκρατικών στο Σικάγο εκείνη τη χρονιά. Ζούσα τότε μια ώρα απόσταση στα βόρεια του Σικάγο. Είχα φίλους και στην Εθνοφρουρά και ανάμεσα σε αυτούς που γνώρισαν τη βαρβαρότητα της καταστολής. Η σημασία της βίας από τη μεριά του δημάρχου και της αστυνομίας του αλά Γκεστάπο, κυριάρχησε στους φοιτητές, στα ΜΜΕ ακόμα και στο κλήρο. Εβλαψε τόσο πολύ το Δημοκρατικό Κόμμα, ο Γιουτζήν Μακάρθι ο αντιπολεμικός υποψήφιος για το χρίσμα έχασε και ο Χιούμπερτ Χάμφρι κέρδισε. Ο Νίξον κέρδισε οριακά τις εκλογές. Και λυπάμαι που το λέω, αλλά σε σχέση με τον Ρήγκαν, τον Κλίντον και τον Μπους ήταν καλύτερος πρόεδρος. Πρέπει να συνεχίσουμε τον αγώνα. Η εξουσία στο λαό.

MAPIA ΣTYΛΛOY

Γιατί φοβούνται οι καπιταλιστές, οι κυβερνήσεις τον Μάη; Τη προηγούμενη βδομάδα πάνω στην επέτειο του Μάη, ο Στυλιανίδης αποφάσισε να πει ότι θα εφαρμόσω τον νόμο πλαίσιο εδώ και τώρα.

Ο κόσμος που αποφάσισε κατάληψη δεν είναι απαραίτητο ότι ήξερε τι είχε γίνει πριν σαράντα χρόνια. Αλλά όταν βγήκε ο Στυλιανίδης να πει ότι θα εφαρμόσει τον νόμο-πλαίσιο πήρε την ίδια απάντηση με αυτή που πήραν οι αντίστοιχοι στη Γαλλία όταν πήγανε να βάλουνε χέρι στους φοιτητές. Και η ΠΟΣΔΕΠ πήρε απόφαση ότι δεν θα μείνουν μόνοι τους οι φοιτητές και ξεκινάει ένα γύρο απεργιών από την επόμενη βδομάδα.

Την επόμενη μέρα όλων αυτών των αποφάσεων βρεθήκαμε σε ένα συλλαλητήριο που ήταν μαζί εργάτες και φοιτητές, που κυριαρχούσε το σύνθημα «οι φοιτητές μαζί με τους εργάτες» και θα συνεχίσουμε. Γι’ αυτό φοβούνται. Γιατί ο Μάης δεν ανήκει στο παρελθόν, ανήκει στο παρόν και στο μέλλον.

Όταν οι καπιταλιστές πάθανε το σοκ του Μάη πριν από σαράντα χρόνια, τα πράγματα ήτανε κάτω από τον έλεγχό τους. Στην οικονομία: είκοσι χρόνια οικονομικής ανάπτυξης, νομίζανε ότι ο καπιταλισμός είναι αιώνιος. Είχαμε πολλούς μαρξιστές εκείνης της περιόδου που λέγανε ότι ο μαρξισμός αρχίζει μετά το Μαρξ. Η θεωρία του κέρδους, των κρίσεων είναι ξεπερασμένες. Πριν στεγνώσει το μελάνι τους, το 1973 άρχισε η οικονομική κρίση του καπιταλισμού που τόσα χρόνια τώρα δεν μπορούν να την ελέγξουν.

Υπήρχε και κάτι άλλο που τους έκανε να αισθάνονται σίγουροι. Οι πολιτικές εξελίξεις. Κοιτάξτε, δεν ήταν γεμάτη δημοκρατίες η Ευρώπη. Στις τρεις νότιες χώρες είχανε δικτατορίες για να ελέγξουνε το κίνημα. Για να ελέγξουνε το κίνημα στη Γαλλία είχανε ανεβάσει τον Ντε Γκολ που ήταν ένας ημι-δικτάτορας, που είχε ψηφίσει το Σύνταγμα της Πέμπτης Δημοκρατίας που του έδινε απόλυτη εξουσία, να διορίζει, να λύνει και να δένει κυβερνήσεις.

Αν πάμε στη Γερμανία ήταν το «μεγάλο οικονομικό θαύμα» εκείνη την περίοδο. Και υπήρχε μια «Μεγάλη Συμμαχία» στη κυβέρνηση, όπως η σημερινή, όμως σε μια περίοδο που ο καπιταλισμός έμοιαζε ότι μπορούσε να δίνει παροχές.

Το τρίτο που νομίζανε ότι ελέγχανε ήταν τις ιδέες της εργατικής τάξης. Εκείνη την περίοδο δεν κυκλοφορούσε μόνο το «κόκκινο βιβλιαράκι» του Μάο αλλά και το «κόκκινο βιβλίο» του Μαρκούζε που έλεγε ότι η εργατική τάξη έχει αποδεχτεί την εκμετάλλευση και τη καταπίεση, είναι ένα γρανάζι του συστήματος.

Γι’ αυτό πάθανε σοκ όταν ανακαλύψανε ότι τίποτα δεν ελέγχανε. Όταν ανακαλύψανε μια εργατική τάξη να εξεγείρεται, μια ολόκληρη νεολαία να βγαίνει στο δρόμο, τη φλόγα να πηγαίνει παντού. Αυτό να το έχουμε υπόψη μας για σήμερα.

Ένα δεύτερο που φοβούνται, παρόλο που έχουνε πάρει πίσω πολλές από τις κατακτήσεις εκείνης της περιόδου, είναι ότι οι κατακτήσεις είναι στην εμπειρία του κινήματος και πολλές από αυτές υπάρχουνε.

Υπάρχει η κατάκτηση ότι το δίλημμα «μεταρρύθμιση ή επανάσταση» είναι πια μια ανοιχτή συζήτηση μέσα στο κίνημα. Τότε υπήρχε μόνο μεταρρύθμιση και καπιταλισμός. Είναι ανοιχτό το ζήτημα μέσα στο σημερινό κίνημα αν η εργατική τάξη είναι ο νεκροθάφτης του καπιταλισμού, τότε αυτή η συζήτηση δεν υπήρχε.

Υπάρχουν επαναστατικές οργανώσεις σήμερα, που δημιουργηθήκανε μετά τον Μάη. Υπάρχουν οργανώσεις που έχουν αναφορά στον Μάη, στο Λένιν, τη Ρόζα, τον Τρότσκι, τον Γκράμσι. Τότε ήταν μικρές ομάδες εδώ κι εκεί.

Υπάρχουν κι άλλες κατακτήσεις. Κάθε φορά που πάνε να πάρουνε πίσω το δικαίωμα στην έκτρωση των γυναικών, ξεσηκώνονται ολόκληρες διαδηλώσεις. Γιατί αυτό το δικαίωμα το κερδίσανε τότε οι γυναίκες, το δικαίωμα στο διαζύγιο το κερδίσανε τότε. Το δικαίωμα να ζει κάποιος ανάλογα με τις σεξουαλικές του προτιμήσεις το κερδίσανε τότε οι ομοφυλόφιλοι. Και ήταν μάχες αυτά τα πράγματα, δεν ήταν εύκολα.

Να πάμε στην Ελλάδα: ο Μάης ήταν το Πολυτεχνείο και η Μεταπολίτευση. Η δυνατότητα των φοιτητών να καταλαμβάνουν τις σχολές, να έχουν κατοχυρωμένο το άσυλο, να μπορούν να προχωράνε και να οργανώνουν, είναι κατακτήσεις εκείνης της περιόδου. Δεν μας το έδωσε ούτε ο Καραμανλής ούτε ο Παπανδρέου. Μας το έδωσε η εξέγερση του Πολυτεχνείου, η Μεταπολίτευση.

Έχουνε σήμερα να συγκρουστούνε σε συνθήκες πολύ χειρότερες γι’ αυτούς. Η οικονομική κρίση, πολιτική αστάθεια, ένας πόλεμος που σαφώς τον χάνουνε, ιδέες πολύ πιο προχωρημένες μέσα στον κόσμο, εμπειρίες στο κίνημα.

Τότε τον τελειώσανε το Μάη όχι επειδή βγάλανε τα τανκς στους δρόμους, αλλά επειδή καταφέρανε να συνεργαστούνε με τα συνδικάτα, με τα κομμουνιστικά και σοσιαλιστικά κόμματα. Δεν μπορούνε σήμερα; Σίγουρα μπορούνε και το προσπαθούνε. Δέστε στην Ιταλία τι κάνανε και στο τέλος τους αδειάσανε. Αλλά η πραγματικότητα είναι ότι έχουνε δυσκολίες να το κάνουνε αυτό σήμερα.

Έχουνε δυσκολίες γιατί τα συνδικάτα έχουν αναγκαστεί να παλεύουνε κάτω από τη πίεση ενός κινήματος που συγκρούεται με τον νεοφιλελευθερισμό. Ζούμε σε μια περίοδο από το 1995 που οι απεργίες από χώρα σε χώρα όλο και δυναμώνουν. Έχουμε ΚΚ και σοσιαλδημοκρατίες με τεράστια προβλήματα. Ο Παπανδρέου δεν μπορεί να πάρει τα ποσοστά που χάνει η ΝΔ. Και μια νέα αριστερά γεννιέται.

Δεν θέλω να κάνω καθόλου την νεκροψία του Μάη. Ο Μάης είναι εδώ, είναι ζωντανός και χρειάζεται να είμαστε οργανωμένοι ώστε την επόμενη φορά να αδράξουμε και τις ευκαιρίες και τις δυνατότητες. Ο κόσμος θέλει, μπορούμε να τον οργανώσουμε, να συγκρουστούμε και να νικήσουμε.

επιστροφή | περιεχόμενα | home