IMΠEPIAΛIΣMOΣ, BAΛKANIA KAI EPΓATIKO KINHMA

Bιβλία που μας εξοπλίζουν

Την ώρα που η μάχη κατά του ασφαλιστικού νομοσχεδίου κορυφώνεται και οι επεμβάσεις των μεγάλων δυνάμεων και των εθνικισμών φέρνουν τα Βαλκάνια και πάλι στο επίκεντρο των συζητήσεων, μια σειρά βιβλία είναι εξαιρετικά χρήσιμα για τους αγώνες που δίνουμε.

«Η Κρίση στα Βαλκάνια, Το Μακεδονικό και η Εργατική Τάξη» είναι το βιβλίο που σύρθηκε στα δικαστήρια στα μέσα του ‘90 και δικαιώθηκε. Τότε που η κυβέρνηση του Μητσοτάκη οργάνωνε μια εθνικιστική εκστρατεία με πρόσχημα την ονομασία της Μακεδονίας για να αποκτήσει ο ελληνικός καπιταλισμός μεγαλύτερο έλεγχο στην περιοχή, η Εργατική Αλληλεγγύη ήταν η μοναδική φωνή που συνέδεε την σύγκρουση για την ανακατανομή των Βαλκανίων με τις εγχώριες επιθέσεις της άρχουσας τάξης και τις ιδιωτικοποιήσεις.

Το βιβλίο του Γιάννη Γιανουλόπουλου, «Η Ευγενής μας Τύφλωσις…Εξωτερική Πολιτική και Εθνικά Θέματα από την Ηττα του 1897 έως τη Μικρασιατική Καταστροφή» (1999) είναι μια λεπτομερής αναφορά στην ελληνική πολιτική ζωή της πρώτης 25ετίας του 20ου αιώνα και μια σημαντική υπενθύμιση του «πώς και του γιατί τα περίφημα ‘εθνικά θέματα’ είναι εξ’ ορισμού ζητήματα εσωτερικής πρωτίστως πολιτικής».

Η Μπάρμπαρα Τζέλαβιτς διαπραγματεύεται μεταξύ άλλων το παραπάνω επιχείρημα με την «Ιστορία των Βαλκανίων» που εκδόθηκε το 2006. Οι δύο τόμοι του βιβλίου αποτελούν μια κριτική ανάλυση της ιστορίας των μεγαλύτερων Βαλκανικών κρατών (Αλβανία, Βουλγαρία, Κροατία, Ελλάδα, Ρουμανία, Σερβία και Σλοβενία) από την εποχή της Οθωμανική κυριαρχίας και της Αυτοκρατορίας των Αψβούργων μέχρι τις μέρες μας. Η αποσύνθεση της Οθωμανικής Αυτοκρατορίας, η διαμάχη μεταξύ των μεγάλων δυνάμεων για σφαίρες επιρροής, τα εθνικά κινήματα, οι εμπειρίες των Βαλκανίων στην διάρκεια των πολέμων και η ιδιοτελής χάραξη συνόρων ζωντανεύουν στις σελίδες του βιβλίου.

Πέρυσι εκδόθηκε και στα ελληνικά, μισό αιώνα μετά την κυκλοφορία του στα αγγλικά (1958), η μελέτη του Λευτέρη Σταυριανού, «Τα Βαλκάνια Μετά το 1453». Καλύπτοντας μια μεγάλη χρονική περίοδο πέντε αιώνων από την πτώση της Κωνσταντινούπολης έως τη διαίρεση της Ευρώπης κατά τον Ψυχρό Πόλεμο. Ο Σταυριανός με αυτό το δίτομο έργο, παρουσιάζει μια ιστορία των Βαλκανίων πολύ διαφορετική από τους εθνικιστικούς μύθους της κάθε άρχουσας τάξης της περιοχής. Η κρίση της φεουδαρχικής Αυτοκρατορίας των Σουλτάνων, η ανάπτυξη του καπιταλισμού και των ιμπεριαλιστικών ανταγωνισμών μετέτρεψαν τα Βαλκάνια σε πεδίο συγκρούσεων. Υπάρχει και μια διαφορετική εικόνα που αναδύεται από τις σελίδες του βιβλίου: οι αγώνες και τα οράματα του εργατικού κινήματος και της Αριστεράς για ενωμένα Βαλκάνια.

Στις βιαιότητες όλων των εμπόλεμων κατά των αλλοεθνών αμάχων των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας ως το κυρίαρχο συστατικό της διαμόρφωσης των σύγχρονων ‘εθνικά αμιγών’ κρατών εστιάζει ο Τάσος Κωστόπουλος, στο «Πόλεμος και Εθνοκάθαρση: Η Ξεχασμένη Πλευρά Μιας Δεκαετούς Εθνικής Εξόρμησης 1912-1922». Μαζικές εθνικές εκκαθαρίσεις, εκατομμύρια πρόσφυγες και κυνηγημένες μειονότητες είναι ο απολογισμός των ιμπεριαλιστικών εκστρατειών και του εθνικισμού στην πολυπολιτισμική περιοχή των Βαλκανίων και της Μικράς Ασίας. Ο Μαρκ Μαζάουερ με το «Θεσσαλονίκη: Πόλη των Φαντασμάτων, 1430-1950» ανασυνθέτει την συνάντηση και συμβίωση αυτών των διαφορετικών ανθρώπων και ιστοριών, τότε που την πόλη μοιράζονταν χριστιανοί, μουσουλμάνοι και εβραίοι.

Με την καταστροφή των μειονοτήτων ασχολείται και το «Ανεπιθύμητοι Συμπατριώτες: Στοιχεία για την καταστροφή των Μειονοτήτων της Ελλάδας, Εβραίοι, Τσάμηδες» του Γιώργου Μαργαρίτη. Είναι ίσως η μοναδική μελέτη που αποκαθιστά την ιστορική αλήθεια για την εθνοκάθαρση των Τσάμηδων από τον δεξιό ΕΔΕΣ του Ζέρβα στην Ηπειρο το 1944.

Επίκαιρα όπως πάντα είναι τα κείμενα του Λέον Τρότσκι για τα “Βαλκάνια και τους Βαλκανικούς Πολέμους 1912-13”, ανταποκρίσεις και άρθρα από το 1908 έως το 1914 που στην πλειοψηφία τους δημοσιεύτηκαν στην εφημερίδα Κιέβσκαϊα Μυσλ. Επίσης σημαντικό είναι το «Ιμπεριαλισμός και Παγκόσμια Οικονομία» του Νικολάι Μπουχάριν, το οποίο κυκλοφορεί από το Μαρξιστικό Βιβλιοπωλείο με πρόλογο του Β. Ι. Λένιν και επίλογο του Κρις Χάρμαν. Διαβάστε το μαζί με το βιβλίο του Λένιν «Ο Ιμπεριαλισμός: Ανώτατο Στάδιο του Καπιταλισμού». Αν ο ιμπεριαλισμός είναι το προϊόν αντιθέσεων του παγκόσμιου συστήματος τότε ο δρόμος της μεταρρύθμισης μέσω των εθνικών κυβερνήσεων είναι αδιέξοδο. Η στρατηγική της εργατικής επανάστασης και του διεθνισμού είναι η μοναδική πραγματική λύση.

Η προοπτική αυτή είναι το θέμα αρκετών βιβλίων, τα οποία ζωντανεύουν την πλούσια διεθνιστική παράδοση που διαθέτει η αριστερά των Βαλκανίων και που χρειάζεται να ανακαλύψουμε και σήμερα. Το έργο του Π. Πουλιόπουλου, όπως το «Αρθρα, Θέσεις και Πολεμικές», ανήκει σε αυτό το διεθνιστικό, σοσιαλιστικό κίνημα. Σε αυτή την συλλογή περιλαμβάνονται μερικά από τα λαμπρότερα κείμενα του Πουλιόπουλου ενάντια στις εθνικιστικές εξορμήσεις της άρχουσας τάξης και υπέρ της διεθνιστικής λύσης για το Μακεδονικό και για τα Βαλκάνια συνολικά.

Εντυπωσιακό είναι και το βιβλίο που κυκλοφόρησε πρόσφατα στην Βρετανία «The Balkan Socialist Tradition: Balkan Federation 1871-1915» συγκεντρώνει κείμενα των πρώτων σοσιαλιστικών οργανώσεων που έδρασαν στα Bαλκάνια στα τέλη του 19ου και στις αρχές του 20ου αιώνα και που αντιτάχθηκαν τόσο στον εθνικισμό των κυρίαρχων τάξεων των χωρών τους όσο και στις επεμβάσεις των ιμπεριαλιστών.

Οι σοσιαλιστές αντιτάχθηκαν στους δύο Βαλκανικούς Πολέμους και όταν το 1914 οι ηγέτες της B' Διεθνούς συνθηκολογούσαν με τις άρχουσες τάξεις των χωρών τους εκείνοι καταψήφιζαν στα κοινοβούλια τους πολεμικούς προϋπολογισμούς. H συλλογή συμπληρώνεται με την ανάλυση των επιμελητών της έκδοσης Aντρέγια Zίβκοβιτς και Nτράγκαν Πλάβιτς, που παρουσιάζει τα κείμενα στο φως των γεγονότων και των ζητημάτων της εποχής.

Την πλούσια ταξική και διεθνιστική παράδοση των Βαλκανίων αναδεικνύει και το βιβλίο, «Η Σοσιαλιστική Οργάνωση Φεντερασιόν Θεσσαλονίκης 1909-1918: Ζητήματα Γύρω από τη Δράση της», μία ανάλυση της μαζικότερης σοσιαλιστικής οργάνωσης που έπαιξε καθοριστικό ρόλο στην ίδρυση του ΣΕΚΕ. Το βιβλίο του Γ. Λεονταρίτη «Το ελληνικό σοσιαλιστικό κίνημα στον Α’ Παγκόσμιο Πόλεμο» πολλά χρόνια μετά την έκδοσή του αποκτά ιδιαίτερο ενδιαφέρον σήμερα: δείχνει πώς οι σοσιαλιστές στην Ελλάδα χρειάστηκε να συγκρουστούν με το σφιχταγκάλιασμα της κυβέρνησης Βενιζέλου για να μην γίνουν εξαρτήματα της αστικής εξωτερικής στο όνομα των «εθνικών συμφερόντων».

Τέλος, εννιά χρόνια από τους ΝΑΤΟϊκούς βομβαρδισμούς της Σερβίας και με τη νέα όξυνση των συγκρούσεων στα Βαλκάνια, το βιβλίο του Νόαμ Τσόμσκυ «Ο Νέος Στρατιωτικός Ανθρωπισμός: Μαθήματα από το Κοσσυφοπέδιο» παραμένει χρήσιμο, καταρρίπτοντας τους ρητορικούς ισχυρισμούς ότι οι ΗΠΑ και οι σύμμαχοί τους μάχονται για έναν κόσμο όπου οι υπεύθυνοι για τις εθνικές εκκαθαρίσεις δεν θα έχουν πού να κρυφτούν.

Δέσποινα Xαντζοπούλου

Προβολή Ντοκιμαντέρ: Γάζα “Time is not important”

«Η αδυναμία μας δεν θα είναι παντοτινή, και η δική τους ισχύς δεν θα είναι παντοτινή. Ο χρόνος δεν είναι σημαντικός στην αντίληψή μας…»

(απόσπασμα από τη συνέντευξη του Μ. Ζαχάρ,

ηγετικού στελέχους της Χαμάς)

Προβολή Ντοκιμαντέρ: Γάζα “Time is not important” Πρώτη Προβολή & Συζήτηση: Τετάρτη 12 Μαρτίου,

Ώρα: 7 μμ Κινηματογράφος Μικρόκοσμος – PRINCE

(Λ. Συγγρού 106, Στάση Μετρό ΦΙΞ)

Ένα ωριαίο ντοκιμαντέρ, αρχές 2008, στην πολιορκημένη Λωρίδα της Γάζας, του Κέντρου Μελέτης και Αντι-πληροφόρησης για τη Μέση Ανατολή M.A.D.I.S.A.

Αρχές του 2008 στην πολιορκημένη Λωρίδα της Γάζας. Στην εποχή της παραχάραξης και του ελέγχου του εικονικού μηνύματος, ο πολιτικός λόγος της αντίστασης αναπαράγεται αποσπασματικός και διαμεσολαβημένος. Η κάμερα της αλληλεγγύης βρέθηκε εκεί για να καταγράψει το λόγο και την εικόνα του καθημερινού αγώνα του παλαιστινιακού λαού. Σ' αυτό το πνεύμα διάρρηξης της σιωπής και της διαστρέβλωσης της πραγματικότητας, το ντοκιμαντέρ περιλαμβάνει εικόνες-ομιλίες-συνεντεύξεις:

- του ηγετικού στελέχους της Χαμάς Μαχμούντ Ζαχάρ, του πρωθυπουργού Ισμαήλ Χανίγια, του κοσμήτορα του Ισλαμικού Πανεπιστημίου της Γάζας, Μαχερ ελ Χόλυ κ.ά.

- πλάνα από τα συμφορημένα και σε καθεστώς εμπάργκο νοσοκομεία της Γάζας και συνομιλίες με τους γιατρούς τους

- σκηνές από τη στοχευμένη δολοφονία του Μάζεντ ελ Χαραζίν, επιχειρησιακού ηγετικού στελέχους της Ισλαμικής Τζιχάντ

- τη συγκλονιστική κατάθεση πατέρα δύο μαρτύρων της αντίστασης

Η ενημέρωση είναι πολύ σοβαρή υπόθεση για να την αφήσουμε στα χέρια των κυρίαρχων ΜΜΕ. Η κατάσταση στη Γάζα δεν μπορεί να αποσιωπάται. Η αντίσταση δεν μπορεί να συκοφαντείται.

Επιπλέον, μέλη του Κέντρου βρέθηκαν στις Βρυξέλλες, στα τέλη Φεβρουαρίου (22-24), όπου και συνεδρίασε το Διεθνές Δικαστήριο Πολιτών για τα εγκλήματα που διέπραξε το Ισραήλ ενάντια στον Λίβανο, στον πόλεμο, τον Ιούλιο και Αύγουστο του 2006. Σύμφωνα με τους διεθνείς νόμους και τα επιβεβλημένα πρότυπα που περιλαμβάνονται στις Συνθήκες της Γενεύης, του 1948 και 1949, καθώς και το Πρωτόκολλο Α (1977) του Θεσπίσματος του Διεθνούς Δικαστηρίου Εγκλημάτων του 1998, λαμβάνοντας υπόψη του τα τεράστια εγκλήματα που διέπραξε το Ισραήλ (γενικούς βομβαρδισμούς και καταστροφές, δολοφονίες περισσότερων από χίλιους ανθρώπους, ανάμεσά τους παιδιά, γυναίκες και ηλικιωμένους, τεράστια καταστροφή στην κοινωνική και οικονομική ζωή, χρήση απαγορευμένων όπλων, κ.λπ.) το Διεθνές Δικαστήριο Πολιτών αποφάσισε ότι οι Ισραηλινές αρχές ευθύνονται για τον πόλεμο ενάντια στον Λίβανο, το 2006, και είναι ένοχες για: Εγκλήματα Πολέμου, Εγκλήματα ενάντια στην ανθρωπότητα, Γενοκτονία.

Επειδή, λοιπόν, όλα τα θέματα είναι ανοικτά στην Παλαιστίνη, το Ιράκ, το Λίβανο, συμμετέχουμε στο Αντιπολεμικό Συλλαλητήριο, στις 22 Μάρτη, στις 12:00, στο Σύνταγμα.

επιστροφή | περιεχόμενα | home